Con đi học ở trường mầm non Steiner, không phải vì vui hay... cho vui!
Tiếp nối chủ đề: Minh oan cho giáo dục mầm non Steiner, hôm nay chúng ta sẽ thử vẽ ra chân dung của các phụ huynh Steiner và xem thử liệu họ có yêu cầu thấp hay hời hợt với tương lai của con (vì sắp lên tiểu học tới nơi mà không thấy lo lắng gì) như chúng ta lầm tưởng hay không.
Trong quá trình trò chuyện, tư vấn cho hàng ngàn phụ huynh có con đang ở lứa tuổi mầm non, tôi thường hỏi về mong muốn/kỳ vọng của họ khi chọn trường cho con.
Câu trả lời rất đa dạng:
- Đi học chỗ nào mà mỗi ngày đi học, con thấy vui là được.
- Trường nào có thiên nhiên, đồ ăn sạch là được.
- Trường nào cô thương trẻ là được.
Tương ứng với đó, lý do nghỉ học/chuyển trường cũng thường là:
- Dạo này con đi học về không thấy vui nữa, không chịu đi học nữa.
- Không kết nối được với cô giáo
- Góp ý mà trường không tiếp thu...
Như chúng ta cũng thấy, bây giờ phụ huynh có con tới tuổi đi học hoặc thậm chí vừa mới sinh con là bị lạc trong một ma trận với vô vàn phương pháp giáo dục mới và nhìn sơ qua thấy đâu đâu nào cũng hao hao nhau:
- Cũng tiếp xúc với thiên nhiên
- Cũng đồ ăn sạch
- Cũng tôn trọng trẻ, cá nhân hóa giáo dục
- Cũng nghệ thuật, cũng sáng tạo
- Cũng là giáo viên thấu hiểu trẻ
- Cũng hoạt động này hoạt động kia.
Và khi chúng ta không thật sự hiểu rõ rằng đằng sau mỗi phương pháp là một nền tảng triết lý về bản chất con người, về giáo dục hoàn toàn khác biệt, chúng ta dễ trở nên "đại khái" và đánh đồng tất cả như một.
Trong khuôn khổ bài này, tôi chỉ phân tích ở góc độ giáo dục mầm non Steiner để các ba mẹ có thể tham khảo.
#1. Với giáo dục mầm non Steiner, đi học không phải... để vui.
Trường tôi từng nhận 2 anh em. Mẹ người Việt, bố người Nhật, cả gia đình sống ở Mỹ. Đợt dịch Covid, cả gia đình về Việt Nam một thời gian. Sau đó, thông qua lời giới thiệu của một người bạn, người mẹ liên hệ với trường và nói rằng: Mình đã thử cho cả 2 con đi học trường ở Nhật, ở Mỹ, tới nay là 4 trường rồi nhưng mà lần nào cũng... thất bại. Lần này nhà mình đang ở Việt Nam nên mình muốn thử thêm một lần nữa ở Biên Hòa.
Và mọi người biết kết quả sau đó là gì không ạ? Sau đó cả gia đình quay lại Mỹ, và 2 tháng sau, mẹ tiếp tục nhắn vào Fanpage trường, đính kèm là hình 2 anh em đang trong một lớp học.
"Cô ơi, nhờ đi học ở Vườn Cổ Tích mà bây giờ 2 anh em đã có thể hòa nhập với trường ở đây rất dễ dàng. Cám ơn các cô và Vườn Cổ Tích rất nhiều."
Trường mình thường hay nhận các bé mà ba mẹ thấy con nhút nhát, hoặc đã từng đi học nhưng bất thành. Đó là một điều đáng phấn khởi, nhưng đằng sau đó là một điều vô cùng đáng tiếc. Bởi vì, rất nhiều người hiểu lầm rằng lý do giúp con "hợp tác" đơn giản là vì: ở đây trẻ được chơi cả ngày vui lắm nên trẻ thích đi học.
Nhưng sự thật không phải như vậy đâu mọi người ạ. Nếu chúng ta đặt mục tiêu: Con đi học, vui là được thì sẽ thế nào nếu một ngày nào đó, bỗng dưng con... hết vui?!
Trong giáo dục mầm non Steiner, chúng tôi có những giờ chơi tự do nhưng không phải để trẻ vui, hay đơn thuần là để trẻ được giải phóng khỏi áp lực học tập. Cũng không phải để con hạnh phúc, vì nếu một ngày nào đó, con buồn rầu (nghĩa là không vui, không hạnh phúc) thì sẽ thế nào đây?
Chúng tôi không giáo dục để tạo ra những người lớn trưởng thành sau này chỉ mải mê tìm vui và không thể nào đối mặt được với những khó khăn trong cuộc sống. Một đứa trẻ chỉ biết "vui" giống như đi trên thảm nhung, ra đến đường sỏi đá sẽ té ngã và đau khổ, than thân trách phận và bắt ai đó phải chịu trách nhiệm. Đứa trẻ Steiner thì khác, con được học và được chuẩn bị để đi trên mọi địa hình với một nội tâm vững vàng, với lòng nhiệt thành sâu sắc.
#2. Vậy không phải để vui, thì để làm gì?
Đây mới chính là câu hỏi chạm vào đúng tầm nhìn của giáo dục mầm non Steiner.
Trong bài viết trước, tôi đã phân tích một phần về việc trẻ ở trường mầm non Steiner thực ra đang học cả ngày, thậm chí: học không ngơi nghỉ. Và những hoạt động mà chúng ta tưởng là học, cho là học (như đưa học cụ cho con hoạt động, thiết kế bài giảng sinh động với video để con tiếp thu, để nhớ, rồi lặp lại hay rèn luyện các kỹ năng đặc thù như giao tiếp, thuyết trình...), với tôi, mới là chơi!
Trong khi thế giới nhồi nhét cho con 'vỏ bọc kiến thức' (thứ máy móc sắp làm thay), thì chúng tôi giúp các con rèn giũa 'năng lực thích nghi' và tạo điều kiện cho trí tuệ sẵn có được tuôn chảy – thứ vốn được rèn luyện trong từng giờ chơi tự do sáng tạo. Chúng tôi không nhìn vào việc trẻ đã biết đọc tới đâu, đếm tới số mấy, nhớ được cờ của bao nhiêu nước, mà là nhìn vào cách trẻ chơi và tương tác để hiểu những tiềm năng và những gì đang mắc kẹt khiến cho năng lực của con không được phát triển tối đa.
Để hiểu được điều này, thực ra không hề dễ dàng. Bởi vì chúng ta phải dành thời gian quan sát con mình hoặc rất nhiều trẻ trong độ tuổi mầm non với sự điềm tĩnh, công tâm và vượt ra khỏi những khái niệm cố định (định kiến) về chuyện chơi/học. Và hơn hết, phải bình tĩnh để không bị kéo đi bởi những hối thúc và áp lực của nhiều người khác.
Trong giáo dục Steiner, chúng tôi rất rõ ràng về mục đích.
"Nỗ lực cao nhất của chúng ta là phải phát triển những con người tự do, những con người có khả năng tự xác định mục đích và phương hướng trong cuộc đời mình. Sự cần thiết của TRÍ TƯỞNG TƯỢNG, khả năng nhận biết Chân lý và tinh thần trách nhiệm - Ba năng lực này chính là trọng tâm của giáo dục".
— Rudolf Steiner
Tại sao tôi phải in hoa "trí tưởng tượng"? Bởi vì đây chính là một năng lực rất đặc thù đối với tuổi mầm non. Nếu tuổi mầm non không được nuôi dưỡng thì sau này, rất khó để bồi đắp. Và chúng ta sẽ thấy chúng ta sẽ mắc kẹt thế nào nếu khi lớn lên mà thiếu hụt khả năng sáng tạo (suy nghĩ theo lối mòn, cứng nhắc) và khó thích ứng linh hoạt, trong công việc lẫn đời sống.
Chúng ta thường nói về "giai đoạn vàng", nhưng thành thật mà nói, đó chính là bị ngộ nhận nhiều nhất trong giáo dục.
Với tôi, ai cũng có thể nhận ra được rằng mầm non là giai đoạn vàng của cái gì bằng việc tự hỏi:
- Tại sao trẻ mầm non trên khắp thế giới, tới tầm hơn 2 tuổi là bắt đầu chơi đóng vai? Và có thể chơi trò đó mãi mà không chán? (Hi vọng là vậy vì rất tiếc là bây giờ nhiều trẻ đã bị tước đi khả năng chơi sáng tạo rồi mà tôi sẽ phân tích ở bài khác.)
- Tại sao trẻ mầm non luôn muốn được làm cùng và làm như người lớn?
Bởi vì từ sâu thẳm, các con khao khát được phát triển rất nhiều năng lực làm thành NỀN TẢNG GỐC CHO CẢ CUỘC ĐỜI, bao gồm:
- Biết mình, hiểu mình
- Hiểu người khác (thông qua tương tác xã hội)
- Phát triển ý chí tự thân, sự nhiệt tình với công việc và đời sống (thông qua bắt chước và làm thật)
- Sáng tạo (thông qua mộng tưởng và tưởng tượng).
Các con mê chơi (như cách chúng ta nói), không phải vì nó vui, mà vì nó thỏa được tất cả những điều kiện vừa nêu trên. Chúng ta chỉ nhìn thấy hệ quả trên bề mặt là con vui cười thỏa thích mà không hề biết rằng lý do lớn nhất khiến con hớn hở chính là vì: Con được thấu hiểu. Thay vì bị người lớn lái theo cách mà người lớn cho là đúng, mà không hề hiểu về bản chất và sự phát triển của trẻ theo từng lứa tuổi.
Tôi cần nhấn mạnh ở chỗ "theo từng lứa tuổi" bởi vì chỉ cần bước sang tuổi thứ 7, đặc điểm và phương pháp giáo dục lại hoàn toàn khác, không thể nhầm lẫn hay nhập nhằng.
Vậy thì tóm lại, đối với tôi, nếu nuôi dạy một đứa trẻ từ 0-7 mà không nhìn xa hơn là chúng ta đang giúp con chuẩn bị điều gì cho cả cuộc đời dài rộng này thì chúng ta sẽ chỉ đang đi góp nhặt những mảnh ghép rất rời rạc và chỉ hiệu quả tương ứng với độ dài tầm nhìn của chúng ta.
- ⛳️ Con đi học, vui là được: Tầm nhìn 1 ngày
- ⛳️ Con đi học, lên tiểu học biết đọc, biết viết là được: Tầm nhìn vài năm
- ⛳️ Con đi học, mốt săn được học bổng là được: Tầm nhìn 13 - 18 năm.
- ⛳️ Con đi học, để trở thành một người có khả năng tự xác định và phương hướng cuộc đời mình, với trí tưởng tượng/sáng tạo, khả năng nhận biết Chân lý, có tinh thần trách nhiệm (với mình, với người khác, với xã hội): Tầm nhìn cả đời.
Còn bạn, bạn đang nuôi dạy con với tầm nhìn 1 ngày, vài năm, 15 năm hay cả đời? Điều đó hoàn toàn tùy thuộc vào góc nhìn và lựa chọn của bạn ngay hôm nay.
Ở bài sau, tôi sẽ phân tích cách người lớn chúng ta đang liên tục đặt những viên đá tảng cản trở bước đường và khao khát phát triển dồi dào của trẻ, trong khi lại tưởng đang bồi đắp/đang giáo dục/đang chuẩn bị tương lai của con, như thế nào.
Bình luận
Đang tải bình luận...